{"id":38,"date":"2026-06-18T10:20:47","date_gmt":"2026-06-18T08:20:47","guid":{"rendered":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/2026\/06\/18\/roi-loan-thieu-chu-y-anh-huong-den-gan-47-trieu-tre-em-tren-toan-the-gioi\/"},"modified":"2026-06-18T10:22:51","modified_gmt":"2026-06-18T08:22:51","slug":"roi-loan-thieu-chu-y-anh-huong-den-gan-47-trieu-tre-em-tren-toan-the-gioi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/2026\/06\/18\/roi-loan-thieu-chu-y-anh-huong-den-gan-47-trieu-tre-em-tren-toan-the-gioi\/","title":{"rendered":"R\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;`html<\/p>\n<h1>R\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi<\/h1>\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi N\u0103m 2021, g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em v\u00e0 thanh thi\u1ebfu ni\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 tu\u1ed5i tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ed1ng chung v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd c\u00f3 ho\u1eb7c kh\u00f4ng k\u00e8m theo t\u0103ng \u0111\u1ed9ng. R\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y, \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi kh\u00f3 kh\u0103n k\u00e9o d\u00e0i trong vi\u1ec7c t\u1eadp trung, b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng ho\u1eb7c hi\u1ebfu \u0111\u1ed9ng qu\u00e1 m\u1ee9c, l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. C\u00e1c con s\u1ed1 cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc to\u00e0n c\u1ea7u l\u00e0 1,78%, ngh\u0129a l\u00e0 kho\u1ea3ng 1 trong 56 tr\u1ebb em b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u00dac n\u1ed5i b\u1eadt l\u00e0 qu\u1ed1c gia c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y cao nh\u1ea5t, v\u1edbi 5,62%, ti\u1ebfp theo l\u00e0 c\u00e1c khu v\u1ef1c kh\u00e1c nh\u01b0 Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng \u1edf Ch\u00e2u Phi ho\u1eb7c Ch\u00e2u \u00c1 c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc th\u1ea5p h\u01a1n nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng do h\u1ea1n ch\u1ebf trong vi\u1ec7c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c chuy\u00ean khoa. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi c\u00e1c ti\u00eau ch\u00ed v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c nhau trong vi\u1ec7c nh\u1eadn th\u1ee9c c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng. Trong nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f3 k\u1ef3 v\u1ecdng nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1ebb em, c\u00e1c h\u00e0nh vi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn di\u1ec7n l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u01a1n.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u00e9 trai b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00e1c b\u00e9 g\u00e1i, v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 2,52% so v\u1edbi 0,99%. S\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch n\u00e0y ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi vi\u1ec7c c\u00e1c b\u00e9 trai th\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 t\u0103ng \u0111\u1ed9ng, thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a cha m\u1eb9 v\u00e0 gi\u00e1o vi\u00ean nhi\u1ec1u h\u01a1n. \u1ede c\u00e1c b\u00e9 g\u00e1i, c\u00e1c d\u1ea5u hi\u1ec7u d\u1ec5 b\u1ecb b\u1ecf qua h\u01a1n, b\u1edfi ch\u00fang c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng n\u1ed9i t\u00e2m h\u00f3a kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 m\u01a1 m\u00e0ng ho\u1eb7c c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng s\u1ed1 ca m\u1eafc \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea7n 10% k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1990, nh\u01b0ng s\u1ef1 gia t\u0103ng n\u00e0y ch\u1ee7 y\u1ebfu do s\u1ef1 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng d\u00e2n s\u1ed1 to\u00e0n c\u1ea7u. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 ph\u00e1t b\u1ec7nh \u0111\u00e3 gi\u1ea3m nh\u1eb9, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 6% v\u00e0 5,8%. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 tr\u1ebb em b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u1eabn \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, th\u1eadm ch\u00ed gi\u1ea3m nh\u1eb9, m\u1eb7c d\u00f9 vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u1ed1t h\u01a1n \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng. N\u0103m 2021, n\u00f3 g\u00e2y ra m\u1ea5t g\u1ea7n 575.000 n\u0103m s\u1ed1ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh \u1edf thanh thi\u1ebfu ni\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 tu\u1ed5i. Con s\u1ed1 n\u00e0y bao g\u1ed3m c\u00e1c n\u0103m s\u1ed1ng v\u1edbi h\u1ea1n ch\u1ebf ch\u1ee9c n\u0103ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bao g\u1ed3m t\u1eed vong s\u1edbm, b\u1edfi r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1eed vong t\u0103ng. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y cho th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u00f3 nguy c\u01a1 tai n\u1ea1n ho\u1eb7c t\u1ef1 t\u1eed cao h\u01a1n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 cho th\u1ea5y g\u00e1nh n\u1eb7ng th\u1ef1c t\u1ebf \u0111ang b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p.<\/p>\n<p>C\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u1eefa 3 v\u00e0 12 tu\u1ed5i, v\u1edbi \u0111\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n t\u1eeb 5 \u0111\u1ebfn 9 tu\u1ed5i. T\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh nh\u1ea5t x\u1ea3y ra gi\u1eefa 10 v\u00e0 14 tu\u1ed5i, giai \u0111o\u1ea1n m\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean c\u0103ng th\u1eb3ng h\u01a1n. Khi l\u1edbn l\u00ean, m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u1ebb th\u1ea5y tri\u1ec7u ch\u1ee9ng gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u tr\u1ebb v\u1eabn g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n trong giai \u0111o\u1ea1n thi\u1ebfu ni\u00ean, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 do c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 l\u00f2ng t\u1ef1 tr\u1ecdng ho\u1eb7c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u01a1n ghi nh\u1eadn t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc cao h\u01a1n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n \u1edf \u0111\u00f3, m\u00e0 l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng y t\u1ebf \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb t\u1ed1t h\u01a1n \u0111\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00f3. \u1ede c\u00e1c khu v\u1ef1c thi\u1ebfu th\u1ed1n t\u00e0i nguy\u00ean, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Ch\u00e2u Phi h\u1ea1 Sahara ho\u1eb7c m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1, nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t. C\u00e1c gia \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i di chuy\u1ec3n m\u1ed9t qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn chuy\u00ean gia, v\u00e0 th\u1eddi gian ch\u1edd \u0111\u1ee3i c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u th\u00e1ng, l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5 vi\u1ec7c ch\u0103m s\u00f3c.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 di truy\u1ec1n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1eefng ch\u1eafc n\u00e0o cho th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t sinh h\u1ecdc l\u1edbn gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ec3 d\u00e2n c\u01b0. S\u1ef1 bi\u1ebfn thi\u00ean quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t trong c\u00e1ch nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 di\u1ec5n gi\u1ea3i c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng. V\u00ed d\u1ee5, trong nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u00edt khoan dung v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ebfu \u0111\u1ed9ng, tr\u1ebb em c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n h\u01a1n.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c con s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i cung c\u1ea5p m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn to\u00e0n di\u1ec7n, ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p th\u1ef1c t\u1ebf. C\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc t\u00ednh t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc m\u1ed9t ph\u1ea7n d\u1ef1a tr\u00ean ngo\u1ea1i suy, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf nh\u1eefng qu\u1ed1c gia thi\u1ebfu d\u1eef li\u1ec7u. H\u01a1n n\u1eefa, g\u00e1nh n\u1eb7ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111i k\u00e8m, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 lo \u00e2u, tr\u1ea7m c\u1ea3m ho\u1eb7c r\u1ed1i lo\u1ea1n h\u00e0nh vi, nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u01b0\u1eddng l\u00e0m tr\u1ea7m tr\u1ecdng th\u00eam t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a tr\u1ebb em b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi N\u0103m 2021, g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em v\u00e0 thanh thi\u1ebfu ni\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 tu\u1ed5i tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ed1ng chung v\u1edbi r\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd c\u00f3 ho\u1eb7c kh\u00f4ng k\u00e8m theo t\u0103ng \u0111\u1ed9ng. R\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y, \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi kh\u00f3 kh\u0103n k\u00e9o d\u00e0i trong vi\u1ec7c t\u1eadp trung, b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng ho\u1eb7c hi\u1ebfu \u0111\u1ed9ng qu\u00e1 m\u1ee9c, l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ch th\u1ee9c l\u1edbn \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ee9c kh\u1ecfe c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. C\u00e1c con s\u1ed1 cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc to\u00e0n c\u1ea7u l\u00e0 1,78%, ngh\u0129a l\u00e0 kho\u1ea3ng 1 trong 56 tr\u1ebb em b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u00dac n\u1ed5i b\u1eadt l\u00e0 qu\u1ed1c gia c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y cao nh\u1ea5t, v\u1edbi 5,62%, ti\u1ebfp theo l\u00e0 c\u00e1c khu v\u1ef1c kh\u00e1c nh\u01b0 Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i D\u01b0\u01a1ng. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng \u1edf Ch\u00e2u Phi ho\u1eb7c Ch\u00e2u \u00c1 c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc th\u1ea5p h\u01a1n nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1eddng do h\u1ea1n ch\u1ebf trong vi\u1ec7c ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c chuy\u00ean khoa. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi c\u00e1c ti\u00eau ch\u00ed v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c nhau trong vi\u1ec7c nh\u1eadn th\u1ee9c c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng. Trong nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f3 k\u1ef3 v\u1ecdng nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1ebb em, c\u00e1c h\u00e0nh vi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn di\u1ec7n l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u01a1n.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u00e9 trai b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u00e1c b\u00e9 g\u00e1i, v\u1edbi t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 2,52% so v\u1edbi 0,99%. S\u1ef1 ch\u00eanh l\u1ec7ch n\u00e0y ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi vi\u1ec7c c\u00e1c b\u00e9 trai th\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 t\u0103ng \u0111\u1ed9ng, thu h\u00fat s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a cha m\u1eb9 v\u00e0 gi\u00e1o vi\u00ean nhi\u1ec1u h\u01a1n. \u1ede c\u00e1c b\u00e9 g\u00e1i, c\u00e1c d\u1ea5u hi\u1ec7u d\u1ec5 b\u1ecb b\u1ecf qua h\u01a1n, b\u1edfi ch\u00fang c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng n\u1ed9i t\u00e2m h\u00f3a kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 m\u01a1 m\u00e0ng ho\u1eb7c c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng s\u1ed1 ca m\u1eafc \u0111\u00e3 t\u0103ng g\u1ea7n 10% k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1990, nh\u01b0ng s\u1ef1 gia t\u0103ng n\u00e0y ch\u1ee7 y\u1ebfu do s\u1ef1 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng d\u00e2n s\u1ed1 to\u00e0n c\u1ea7u. Tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 ph\u00e1t b\u1ec7nh \u0111\u00e3 gi\u1ea3m nh\u1eb9, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0 6% v\u00e0 5,8%. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 tr\u1ebb em b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u1eabn \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, th\u1eadm ch\u00ed gi\u1ea3m nh\u1eb9, m\u1eb7c d\u00f9 vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u1ed1t h\u01a1n \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng. N\u0103m 2021, n\u00f3 g\u00e2y ra m\u1ea5t g\u1ea7n 575.000 n\u0103m s\u1ed1ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh \u1edf thanh thi\u1ebfu ni\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 tu\u1ed5i. Con s\u1ed1 n\u00e0y bao g\u1ed3m c\u00e1c n\u0103m s\u1ed1ng v\u1edbi h\u1ea1n ch\u1ebf ch\u1ee9c n\u0103ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bao g\u1ed3m t\u1eed vong s\u1edbm, b\u1edfi r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1eed vong t\u0103ng. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y cho th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u00f3 nguy c\u01a1 tai n\u1ea1n ho\u1eb7c t\u1ef1 t\u1eed cao h\u01a1n, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 cho th\u1ea5y g\u00e1nh n\u1eb7ng th\u1ef1c t\u1ebf \u0111ang b\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p.<\/p>\n<p>C\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u1eefa 3 v\u00e0 12 tu\u1ed5i, v\u1edbi \u0111\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n t\u1eeb 5 \u0111\u1ebfn 9 tu\u1ed5i. T\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh nh\u1ea5t x\u1ea3y ra gi\u1eefa 10 v\u00e0 14 tu\u1ed5i, giai \u0111o\u1ea1n m\u00e0 y\u00eau c\u1ea7u v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i tr\u1edf n\u00ean c\u0103ng th\u1eb3ng h\u01a1n. Khi l\u1edbn l\u00ean, m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u1ebb th\u1ea5y tri\u1ec7u ch\u1ee9ng gi\u1ea3m b\u1edbt, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u tr\u1ebb v\u1eabn g\u1eb7p kh\u00f3 kh\u0103n trong giai \u0111o\u1ea1n thi\u1ebfu ni\u00ean, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 do c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 l\u00f2ng t\u1ef1 tr\u1ecdng ho\u1eb7c m\u1ed1i quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c qu\u1ed1c gia ph\u00e1t tri\u1ec3n h\u01a1n ghi nh\u1eadn t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc cao h\u01a1n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n \u1edf \u0111\u00f3, m\u00e0 l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng y t\u1ebf \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb t\u1ed1t h\u01a1n \u0111\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00f3. \u1ede c\u00e1c khu v\u1ef1c thi\u1ebfu th\u1ed1n t\u00e0i nguy\u00ean, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Ch\u00e2u Phi h\u1ea1 Sahara ho\u1eb7c m\u1ed9t s\u1ed1 v\u00f9ng c\u1ee7a Ch\u00e2u \u00c1, nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p b\u1ecb b\u1ecf s\u00f3t. C\u00e1c gia \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i di chuy\u1ec3n m\u1ed9t qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp c\u1eadn chuy\u00ean gia, v\u00e0 th\u1eddi gian ch\u1edd \u0111\u1ee3i c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u th\u00e1ng, l\u00e0m ch\u1eadm tr\u1ec5 vi\u1ec7c ch\u0103m s\u00f3c.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y l\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 di truy\u1ec1n v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Tuy nhi\u00ean, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1eefng ch\u1eafc n\u00e0o cho th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t sinh h\u1ecdc l\u1edbn gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ec3 d\u00e2n c\u01b0. S\u1ef1 bi\u1ebfn thi\u00ean quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee7 y\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t trong c\u00e1ch nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 di\u1ec5n gi\u1ea3i c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng. V\u00ed d\u1ee5, trong nh\u1eefng n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u00edt khoan dung v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ebfu \u0111\u1ed9ng, tr\u1ebb em c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n h\u01a1n.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c con s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i cung c\u1ea5p m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn to\u00e0n di\u1ec7n, ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ea5p th\u1ef1c t\u1ebf. C\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc t\u00ednh t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc m\u1ed9t ph\u1ea7n d\u1ef1a tr\u00ean ngo\u1ea1i suy, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u1edf nh\u1eefng qu\u1ed1c gia thi\u1ebfu d\u1eef li\u1ec7u. H\u01a1n n\u1eefa, g\u00e1nh n\u1eb7ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y kh\u00f4ng t\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111i k\u00e8m, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 lo \u00e2u, tr\u1ea7m c\u1ea3m ho\u1eb7c r\u1ed1i lo\u1ea1n h\u00e0nh vi, nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u01b0\u1eddng l\u00e0m tr\u1ea7m tr\u1ecdng th\u00eam t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a tr\u1ebb em b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>&#8220;`<\/p>\n<hr>\n<h2>Sources du m\u00e9dia<\/h2>\n<h3>Document de r\u00e9f\u00e9rence<\/h3>\n<p><strong>DOI\u00a0:<\/strong> <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41380-026-03683-4\" target=\"_blank\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41380-026-03683-4<\/a><\/p>\n<p><strong>Titre\u00a0:<\/strong> Incidence, prevalence, and global burden of attention-deficit\/hyperactivity disorder from 1990 to 2021 across 204 countries in individuals under age 20: data, with critical appraisal, from the 2021 Global Burden of Disease study<\/p>\n<p><strong>Revue : <\/strong> Molecular Psychiatry<\/p>\n<p><strong>\u00c9diteur : <\/strong> Springer Science and Business Media LLC<\/p>\n<p><strong>Auteurs : <\/strong> Samuele Cortese; Min Seo Kim; Jong Hoon Han; Sarah Soyeon Oh; Dong Keon Yon; Jae II Shin; Marco Solmi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;`html R\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi R\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi N\u0103m 2021, g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em v\u00e0 thanh thi\u1ebfu ni\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 tu\u1ed5i tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi s\u1ed1ng chung&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/2026\/06\/18\/roi-loan-thieu-chu-y-anh-huong-den-gan-47-trieu-tre-em-tren-toan-the-gioi\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">R\u1ed1i lo\u1ea1n thi\u1ebfu ch\u00fa \u00fd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 47 tri\u1ec7u tr\u1ebb em tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4,2,8],"tags":[],"class_list":["post-38","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-quoc-te","category-suc-khoe","category-xa-hoi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39,"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions\/39"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychiatryfoundation.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}