Rủi ro di truyền của rối loạn chú ý có ảnh hưởng đến sự phối hợp não bộ không?

Khó khăn trong việc duy trì sự chú ý bền bỉ và kiểm soát các xung động là những đặc điểm phổ biến ở những người mắc các rối loạn như thiếu chú ý có hoặc không kèm theo tăng động. Những thách thức này thường phản ánh sự thay đổi của các cơ chế não bộ cho phép tập trung vào một nhiệm vụ trong khi bỏ qua những phiền nhiễu. Một nghiên cứu mới tiết lộ rằng những cơ chế này có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố di truyền, từ đó cung cấp một hướng để hiểu rõ hơn nguồn gốc của những rối loạn này.

Các nhà khoa học đã quan tâm đến một hoạt động não bộ cụ thể được gọi là hoạt động sóng theta vùng trán giữa. Hoạt động này, có thể quan sát được nhờ các điện cực đặt trên da đầu, biểu hiện qua các sóng não dao động từ 4 đến 8 lần mỗi giây. Nó đóng một vai trò quan trọng trong việc phối hợp các quá trình kiểm soát nhận thức, như khả năng điều chỉnh hành vi phù hợp với yêu cầu của một nhiệm vụ. Ở những người mắc rối loạn chú ý, hoạt động sóng theta thường thể hiện những bất thường, đặc biệt là sự biến thiên tăng cao trong thời gian của các sóng này từ lần thử nghiệm này sang lần thử nghiệm khác.

Nghiên cứu đã xem xét liệu rủi ro di truyền liên quan đến những rối loạn này có thể dự đoán được sự biến thiên trong hoạt động não bộ này hay không. Để làm điều đó, các nhà nghiên cứu đã sử dụng một điểm số được tính toán từ ADN của mỗi người tham gia, phản ánh sự dễ mắc phải các triệu chứng tương tự như những triệu chứng được quan sát thấy trong rối loạn thiếu chú ý. Kết quả cho thấy điểm số di truyền này giải thích một phần sự biến thiên trong tính đều đặn của sóng theta, gợi ý rằng các gen ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng của não bộ trong việc đồng bộ hóa các tín hiệu kiểm soát.

Phát hiện này được củng cố bởi tính ổn định của các phép đo được sử dụng. Thực tế, tính đều đặn của sóng theta đã được chứng minh là rất đáng tin cậy qua các lần kiểm tra lặp lại, điều này xác nhận rằng hoạt động não bộ này là một chỉ số mạnh mẽ và nhất quán. Ngược lại, rủi ro di truyền liên quan đến các rối loạn phát triển khác, như tự kỷ, dường như không có cùng một tác động đến hoạt động não bộ này.

Những kết quả này mang lại một cái nhìn mới về mối liên hệ giữa di truyền và chức năng não bộ. Chúng gợi ý rằng những khó khăn trong kiểm soát nhận thức được quan sát thấy trong một số rối loạn có thể được giải thích một phần bởi các biến thể di truyền ảnh hưởng đến sự phối hợp thời gian của các tín hiệu não bộ. Cách tiếp cận này mở ra con đường để hiểu rõ hơn các cơ chế cơ bản và có thể, về lâu dài, đóng góp vào các chiến lược can thiệp nhắm mục tiêu hơn.

Sources du média

Document de référence

DOI : https://doi.org/10.1038/s41398-026-03938-2

Titre : ADHD polygenic risk predicts neural signatures of cognitive control: Evidence from midfrontal theta dynamics

Revue : Translational Psychiatry

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : Ümit Aydin; Ziye Wang; Máté Gyurkovics; Amy Tong; Grace Cullen; Sumayyah Ahmed; Jason Palmer; Gráinne McLoughlin